همت‌الله شکری اطاقسرا ـ خبرنگار
هفته فراجا فرصتی برای قدردانی از سبزپوشانی است که امنیت خانواده، بازار و جامعه را پاس می‌دارند؛ اما اقتدار پایدار پلیس، بیش از هر چیز به قانون‌مداری، پاسخ‌گویی و سرمایه اجتماعی وابسته است.
هفته نیروی انتظامی تنها مناسبتی برای نصب بنر، برگزاری مراسم و بیان جملات تشریفاتی نیست. این هفته فرصتی برای بازخوانی جایگاه نهادی است که مأموریت آن، از آرامش یک خانواده تا امنیت بازار، از حفاظت از مرزها تا مقابله با جرائم پیچیده فضای مجازی و از نظم ترافیکی تا صیانت از حقوق عمومی امتداد دارد. گستردگی این مسئولیت‌ها نشان می‌دهد که عملکرد پلیس، مستقیماً با کیفیت زندگی روزمره مردم ارتباط دارد.
امنیت، نخستین نیاز هر جامعه و زیربنای توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است. بدون امنیت، خانواده آرامش ندارد، سرمایه‌گذار به آینده امیدوار نمی‌ماند، کسب‌وکار رونق نمی‌گیرد و بازار از ثبات برخوردار نمی‌شود. در چنین شرایطی، پلیس فقط یک نیروی انتظامی یا عملیاتی نیست؛ بلکه یکی از مهم‌ترین ارکان حفظ نظم اجتماعی و پایداری اقتصادی کشور به شمار می‌رود.
به‌عنوان خبرنگاری که سال‌ها در حوزه نیروی انتظامی فعالیت کرده‌ام، از نزدیک شاهد بخشی از تلاش‌های شبانه‌روزی مأمورانی بوده‌ام که در گرما و سرما، در روزهای عادی و مناسبت‌های خاص و در شرایط آرام یا بحرانی، مسئولیت حفاظت از جان، مال و آسایش مردم را بر عهده دارند. بسیاری از این خدمات هرگز در قاب دوربین‌ها ثبت نمی‌شود و نام بسیاری از مأموران فداکار نیز در رسانه‌ها دیده نمی‌شود.
پلیس گاهی نخستین نهادی است که در لحظه حادثه حاضر می‌شود و آخرین نیرویی است که محل مأموریت را ترک می‌کند. مأمور پلیس با صحنه‌هایی روبه‌رو می‌شود که ممکن است برای هر شهروند تنها یک خبر باشد، اما برای او بخشی از واقعیت دشوار زندگی حرفه‌ای است. پشت لباس سبز پلیس، انسانی با خانواده، نگرانی، مسئولیت و احساس قرار دارد که امنیت دیگران را بر آرامش شخصی خود مقدم می‌داند.
ساختار گسترده فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران، مجموعه‌ای از بخش‌های تخصصی و عملیاتی را در بر می‌گیرد. پلیس آگاهی، پلیس راهنمایی و رانندگی، پلیس مبارزه با مواد مخدر، پلیس امنیت اقتصادی، مرزبانی، یگان‌های امدادی، پلیس اطلاعات و امنیت عمومی و دیگر بخش‌های فراجا، هر یک بخشی از زنجیره تأمین امنیت کشور را تشکیل می‌دهند.
در این میان، خدمات پلیس نظارت بر اماکن عمومی برای جامعه صنفی و بازار اهمیت ویژه‌ای دارد. این پلیس در ارتباط مستقیم با واحدهای صنفی، اماکن عمومی، اتحادیه‌ها و اتاق‌های اصناف قرار دارد. نظارت بر فعالیت‌های اقتصادی، پیشگیری از تخلفات، صیانت از حقوق عمومی و کمک به شکل‌گیری محیطی امن برای کسب‌وکار، بخشی از مسئولیت‌های سنگین این مجموعه است.
البته تعامل پلیس اماکن با اصناف زمانی اثربخش‌تر خواهد بود که نظارت، آموزش و پیشگیری در کنار یکدیگر قرار گیرند. فعال اقتصادی قانون‌مدار باید پلیس را پشتیبان امنیت کسب‌وکار خود بداند. از سوی دیگر، برخورد با تخلفات نیز باید دقیق، قانونی، محترمانه و به دور از نگاه یکسان به متخلف و کاسب خوش‌نام باشد. امنیت بازار با مشارکت اصناف ساخته می‌شود، نه صرفاً با دستور و برخورد.
پلیس امنیت اقتصادی نیز در شرایط پیچیده امروز، نقشی تعیین‌کننده دارد. مقابله با قاچاق، احتکار، اخلال در شبکه توزیع، فساد اقتصادی و فعالیت‌های سازمان‌یافته، به دفاع از تولیدکننده، فروشنده و مصرف‌کننده منجر می‌شود. هر ضربه‌ای که به شبکه‌های فساد و قاچاق وارد می‌شود، در واقع دفاع از کسب‌وکارهای قانونی و سرمایه‌های ملی است.
در کنار جرائم سنتی، زندگی دیجیتال مسئولیت‌های تازه‌ای بر دوش پلیس قرار داده است. پلیس فتا امروز یکی از مهم‌ترین مراجع تأمین امنیت شهروندان و کسب‌وکارها در فضای مجازی است. کلاهبرداری اینترنتی، سرقت اطلاعات بانکی، صفحات جعلی، فیشینگ، اخاذی سایبری، هتک حیثیت و سوءاستفاده از هویت افراد، امنیت خانواده‌ها و فعالان اقتصادی را تهدید می‌کند.
خدمات آموزشی و پیشگیرانه پلیس فتا می‌تواند از وقوع بخش بزرگی از این جرائم جلوگیری کند. گسترش همکاری این پلیس با رسانه‌ها، مدارس، دانشگاه‌ها، اتحادیه‌ها و اتاق‌های اصناف، یک ضرورت انکارناپذیر است. امروز آموزش امنیت سایبری برای یک فروشنده، تولیدکننده یا شهروند عادی، به اندازه قفل‌کردن درِ محل کار و منزل اهمیت دارد.
بااین‌حال، قدردانی واقعی از پلیس به معنای چشم‌پوشی از ضرورت اصلاح، نقد و پاسخ‌گویی نیست. پلیس قدرتمند، از نقد منصفانه هراس ندارد. سرمایه اصلی هر نیروی انتظامی، اعتماد عمومی است و این اعتماد با رفتار حرفه‌ای، اجرای یکسان قانون، احترام به کرامت شهروندان، شفافیت و رسیدگی جدی به شکایت‌ها تقویت می‌شود.
اقتدار پلیس زمانی ارزشمند و ماندگار است که مردم آن را در خدمت قانون و حمایت از حقوق خود ببینند. یک برخورد محترمانه می‌تواند اعتماد عمومی را افزایش دهد و یک رفتار نادرست نیز ممکن است تلاش‌های هزاران مأمور فداکار را تحت‌تأثیر قرار دهد. بنابراین، آموزش مستمر، نظارت درون‌سازمانی و توجه به اخلاق حرفه‌ای باید همواره در اولویت باشد.
رسانه‌ها نیز در این مسیر مسئولیت دارند. رسالت خبرنگار نه تعریف بی‌دلیل و نه تخریب غیرمنصفانه است. رسانه باید خدمات پلیس را صادقانه منعکس کند، مطالبات مردم را به گوش مسئولان برساند و میان جامعه و نیروی انتظامی پلی برای گفت‌وگو و اعتمادسازی ایجاد کند. امنیت پایدار محصول همکاری پلیس، مردم، رسانه‌ها و نهادهای مدنی است.
در هفته فراجا، بر خود لازم می‌دانم از خدمات همه فرماندهان، کارکنان، سربازان و نیروهای خدوم انتظامی، به‌ویژه مأموران پلیس نظارت بر اماکن عمومی، پلیس فتا، پلیس امنیت اقتصادی، پلیس آگاهی، راهور، مرزبانی و سایر بخش‌های فراجا قدردانی کنم. یاد شهدای امنیت را نیز گرامی می‌داریم؛ آنان که برای حفظ آرامش مردم، جان خود را فدا کردند.
هفته فراجا باید آغاز گفت‌وگویی تازه درباره امنیت باشد؛ امنیتی که فقط در خیابان ساخته نمی‌شود، بلکه در خانه، بازار، مدرسه، فضای مجازی و در اعتماد متقابل میان مردم و پلیس شکل می‌گیرد. جامعه به پلیسی مقتدر، قانون‌مدار، هوشمند، پاسخ‌گو و مردمی نیاز دارد؛ پلیسی که حضورش برای قانون‌شکنان بازدارنده و برای شهروندان آرامش‌بخش باشد.
